ZGŁOSZENIE KANDYDATURY PROF. KAROLA MODZELEWSKIEGO DO TYTUŁU HONOROWEGO OBYWATELA MIASTA WROCŁAWIA

30. rocznica wydarzeń Sierpnia’80 to świetna okazja, aby Wrocław uhonorował prof. Karola Modzelewskiego. Dlatego Ośrodek Myśli Społecznej im. F. Lassalle’a postanowił zgłosić kandydaturę tego wybitnego historyka, opozycjonistę i więźnia politycznego w czasach PRL do tytułu Civitate Wratislaviensi Donatus w roku 2010.

Oto treść pisma wysłanego 12.01.2009 r. do przewodniczącego Rady Miejskiej Wrocławia oraz prezydenta miasta:

W imieniu Ośrodka Myśli Społecznej im. Ferdynanda Lassalle’a oraz wrocławskiego Klubu "Krytyki Politycznej" mam zaszczyt zgłosić kandydaturę prof. Karola Modzelewskiego do tytułu Civitate Wratislaviensi Donatus w roku 2010.

Prof. dr hab. Karol Modzelewski urodził 23 listopada 1937 roku. Ukończył studia w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie w latach 1962 - 1964 był asystentem i doktorantem. Z uczelni został usunięty za wystosowanie wspólnie z Jackiem Kuroniem "Listu Otwartego do Partii", w którym autorzy poddali krytyce politykę władz PRL. W ramach represji Karol Modzelewski został skazany na karę 3,5 roku pozbawienia wolności. Został warunkowo zwolniony w sierpniu 1967 roku, lecz wkrótce znów został skazany na karę więzienia (ponownie 3,5 roku) za udział w wydarzeniach Marca"68. Został zwolniony w 1971 roku. W latach 1972 - 1983 był zatrudniony w Instytucie Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu.

W 1980 roku wstąpił do "Solidarności", był pomysładowcą nazwy związku. Zasiadał w jego dolnośląskich władzach i był delegatem na I Zjazd "Solidarności". Internowany po wprowadzeniu stanu wojennego, a w 1982 roku aresztowany pod zarzutem próby obalenia ustroju PRL. W 1984 roku uwolniony na mocy amnestii.

W latach 1989 - 1991 pełnił mandat senatora wybranego w okręgu wrocławskim z ramienia Komitetu Obywatelskiego. Współzałożyciel Solidarności Pracy i Unii Pracy. W latach 1992 - 1994 pracownik naukowy Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego.

W 1998 roku odznaczony razem z Jackiem Kuroniem Orderem Orła Białego.

Laureat licznych nagród naukowych, w 2007 roku otrzymał nagrodę Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk humanistycznych i społecznych za badania nad historią powstawania tożsamości europejskiej odkrywające znaczenie tradycji przedchrześcijańskiej i wielokulturowej dla współczesnego pojęcia Europy przedstawione w dziele "Barbarzyńska Europa". Od 2006 roku prof. Karol Modzelewski jest wiceprezesem Polskiej Akademii Nauk.

Za kilka miesięcy będziemy obchodzić 30. rocznicę wydarzeń Sierpnia"80. Przyznanie tytułu Honorowego Obywatela Wrocławia prof. Karola Modzelewskiemu właśnie w tym jubileuszowym roku miałoby swój wymiar symboliczny. Karol Modzelewski był zawsze tam, gdzie toczyła się walka o wolność i prawa człowieka: uczestniczył w wydarzeniach Października’56, Marca’68 i Sierpnia’80. Za swoje zaangażowanie płacił dotkliwymi represjami i latami więzienia (był najdłużej więzionym opozycjonistą). Zawsze był wrażliwy na niesprawiedliwość i ludzką krzywdę. Zawsze też podkreślał i podkreśla do dziś swoją więź ze stolicą Dolnego Śląska. Nadszedł czas, aby Wrocław uhonorował tę wybitną Postać.

(-) Michał Syska

9 grudnia (środa) o godz.17:30 w Salonie Śląskim (Pl.Uniwersytecki 15) we Wrocławiu

odbyło się spotkanie dyskusyjne wokół książki "Nie bądźcie moimi sędziami.
Rozmowy z Mieczysławem F. Rakowskim"

z udziałem współautora JANA ORDYŃSKIEGO (komentatora tygodnika "Przegląd")

Prowadzenie: Michał  Syska

Książka jest wywiadem-rzeką. Rozmowy z Mieczysławem F.Rakowskim były nagrywane od lipca do października 2008 r. Ostatnie spotkanie miało miejsce na kilkanaście dni przed śmiercią Rakowskiego. Jego rozmówcy - dziennikarz oraz profesor nauk politycznych, działacz opozycji demokratycznej od 1968 r. - zadają pytania dotyczące spraw ważnych i bolesnych: stanu wojennego, wzlotów i upadków politycznej kariery, odpowiedzialności za PRL-owską propagandę, tajemnicy fenomenu "Polityki", ale także osobistej ceny kariery dziennikarskiej i politycznej, czyli problemów rodzinnych. Z rozmów wyłania się bardzo emocjonalnie widziany i przedstawiony obraz powojennej historii Polski. To ważny głos w dyskusji o losach Polaków w ostatnim półwieczu.

WARSZAWA (2-3.10.2009 r.) - TRANSFORMACJA USTROJOWA W EUROPIE ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ 1989-2009. PERSPEKTYWA KRYTYCZNA.

2 października w Warszawie odbyło się seminarium "Transformacja ustrojowa w Europie Środkowo-Wschodniej 1989-2009. Perspektywa krytyczna", które zostało zorganizowane przez Ośrodek Myśli Społecznej im. F. Lassalle'a we współpracy z Transform! Europe.

Uczestnicy seminarium, reprezentujący środowiska akademickie oraz redakcje lewicowych periodyków i wydawnictw, dyskutowali o politycznych, społecznych i ekonomicznych aspektach transformacji oraz partiach i systemach partyjnych w krajach postkomunistycznych.

Grzegorz Konat ekonomista z Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur przedstawił założenia neoliberalnych reform gospodarczych w krajach Europy Środkowo-Wschodniej po roku 1989 roku oraz wskazał ich negatywne skutki.

Stefan Zgliczyński ("Le Monde Diplomatique") poświęcił swoje wystąpienie analizie polityki zagranicznej państw dawnego bloku wschodniego. Peter Damo z Romanian Social Forum oraz Jiri Malek z czeskiego Society for European Dialoque poddali analizie przebieg i skutki wolnorynkowych przemian w swoich krajach.

Dr Maciej Gdula (Uniwersytet Warszawski, "Krytyka Polityczna") przedstawił wyniki badań dotyczących zmian w strukturze klasowej polskiego społeczeństwa w okresie ostatnich dwóch dekad. Z kolei dr Jarosław Klebaniuk (Uniwersytet Wrocławski) omówił wyniki badań psychologicznych nad społeczną akceptacją nierówności.

Michał Syska (OMS im. F. Lassalle'a) w swoim referacie skupił się na procesie powstawania i instytucjonalizacji partii politycznych w krajach postkomunistycznych. Dr Anna Pacześniak (Uniwersytet Wrocławski) zestawiła wyniki badań dotyczących poglądów politycznych członków Sojuszu Lewicy Demokratycznej oraz Platformy Obywatelskiej.

Proces kształtowania się systemu partyjnego po 1989 roku w Republice Czeskiej przedstawił Jiri Hudecek z Society for European Dialoque, a o cechach rumuńskiej sceny politycznej mówił Peter Damo. Christine Mendelsohn z francuskiej fundacji Espaces Marx mówiła o polityce Unii Europejskiej i potrzebie wspólnych działań sił lewicy z obu części Europy.

Walter Baier, koordynator Transform! Europe, przedstawił projekty badawcze dotyczące ekonomicznych, społecznych i ekologicznych skutków kryzysu oraz sytuacji partii lewicowych w Europie, nad którymi obecnie pracuje Transform.

18 października br. w Mieszkaniu Gepperta we Wrocławiu odbyła się premiera książki "Ile ojczyzn? Ile patriotyzmów?" zorganizowana przez wrocławski klub „Krytyki Politycznej” oraz Ośrodek Myśli Społecznej im. F. Lassalle’a. Wstęp do dyskusji wygłosili współautorzy: Marcin Starnawski i Paweł Rudnicki. Spotkanie prowadził redaktor książki Michał Syska.

O KSIĄŻCE

W maju 2006 roku z inicjatywy Ośrodka Myśli Społecznej im. F. Lassalle’a i przy wsparciu Fundacji im. R. Luksemburg odbyła się we Wrocławiu konferencja z okazji 80. rocznicy urodzin Jana Józefa Lipskiego – wybitnego działacza opozycji demokratycznej w PRL, podczas której dyskutowano o ksenofobii Polaków, polityce historycznej i tożsamości lewicy we współczesnym świecie. Niniejsza książka jest niejako kontynuacją tej debaty. Zawiera ona słynny esej Jana Józefa Lipskiego pt. „Dwie ojczyzny – dwa patriotyzmy. Rzecz o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków” oraz artykuły lewicowych publicystów młodego pokolenia (Chwedoruk, Gdula, Machalica, Ostolski, Rudnicki, Starnawski, Syska, Sierakowski, Zgliczyński).

„Ile ojczyzn? Ile patriotyzmów” (red. Michał Syska), Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”, Warszawa 2007

Patronat medialny: „Krytyka Polityczna”, „Le Monde Diplomatique”, „Nigdy Więcej”.

WSTĘP

"Był człowiekiem dobrym i odważnym. Mądrym i szlachetnym. Nadawał sens cudzym życiorysom, pobudzał do przyzwoitości, prowokował do czynienia dobra. Jego prawość i dobroć były zaraźliwe. Był sumieniem polskiej inteligencji i opozycji demokratycznej." - tak Adam Michnik wspomina w "Wyznaniach nawróconego dysydenta" Jana Józefa Lipskiego, którego 80-ta rocznica urodzin minęła 25 maja 2006 roku.

Jan Józef Lipski zapisał w swym życiorysie wiele heroicznych kart: był harcerzem "Szarych Szeregów", żołnierzem AK podczas Powstania Warszawskiego, działaczem opozycyjnym przez cały okres trwania PRL (Klub Krzywego Koła, KOR, "Solidarność").

Lipski piętnował wszelkie przejawy nacjonalizmu i antysemityzmu. Badał dzieje polskiej skrajnej prawicy. Wskazywał na związki ideowe i mentalne między PZPR a przedwojennym ONR-em. Był obiektem ataków ze strony tzw. prawdziwych Polaków - zarówno z szeregów ówczesnej władzy, jak i środowisk opozycyjnych. W 1981 roku napisał słynny esej pt. "Dwie ojczyzny - dwa patriotyzmy. Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków". Dziś tekst ten nabiera szczególnej aktualności. Gdy po wyborach w 2005 roku w instytucjach władzy państwowej zasiedli spadkobiercy tradycji endecko - oenerowskiej, a promowanie bogoojczyźnianej wersji polskiej historii stało się normą, słowa Lipskiego sprzed ćwierćwiecza mają szczególną moc. "Sądzę, że szowinizm, megalomania narodowa, ksenofobia, czyli nienawiść do wszystkiego co obce, egoizm narodowy - nie dadzą się pogodzić z nakazem chrześcijańskim miłości bliźniego." - słowa te mógłby Lipski zadedykować dziś wszystkim wielbicielom pewnego duchownego - magnata medialnego z Torunia. Zapewne ostrzegłby nas przed prawicowymi projektantami tzw. polityki historycznej: "Strzeżemy się i podejrzliwie patrzymy na każdą nową ofensywę »patriotyzmu« - jeśli jest bezkrytycznym powielaniem ulubionych sloganów megalomanii narodowej. Za frazeologią i rekwizytornią miłą przeważnie Polakowi - czają się przeważnie cyniczni socjotechnicy, którzy patrzą czy ryba bierze na ułańskie czako, na husarskie skrzydło, na powstańczą panterkę". Dodałby, że: "»miłość do wszystkiego, co polskie« - to częsta formuła narodowej, »patriotycznej« głupoty. Bo »polski« był przecież i ONR, i pogromy we Lwowie, Przytyku i Kielcach, i getto ławkowe, i Bereza, i obóz w Jabłonnie w 1920 r. - by poprzestać na dwudziestu zaledwie latach naszej historii. Patriotyzm - to nie tylko szacunek i miłość do tradycji, lecz również nieubłagana selekcja elementów tej tradycji, obowiązek intelektualnej pracy w tym zakresie. Wina za fałszywą ocenę przeszłości, za utrwalanie fałszywych moralnie mitów narodowych, za służące megalomanii narodowej przemilczanie ciemnych plam własnej historii - jest zapewne mniejsza z moralnego punktu widzenia niż praktykowanie zła wobec bliźnich, lecz przecież jest przesłanką aktualnego zła i drogą do przyszłego."

Niniejsza książka powstała w 2006 roku z okazji 80. rocznicy urodzin Jana Józefa Lipskiego. Do rąk czytelników trafia w 20. rocznicę reaktywowania Polskiej Partii Socjalistycznej. W listopadzie 1987 roku grupa działaczy opozycji demokratycznej podjęła próbę budowy formacji lewicowej. Jan Józef Lipski został pierwszym przewodniczącym PPS.

Postsolidarnościowa lewica nie odegrała znaczącej roli na scenie politycznej po 1989 roku. Jednak to właśnie wywodzący się z demokratycznej opozycji socjaliści już pod koniec lat 80. przewidzieli społeczne skutki neoliberalnej transformacji. Prof. Michał Śliwa w książce pt. „Sylwetki socjalistów polskich” pisał o Janie Józefie Lipskim: „dopiero trzeba było doświadczenia całego ostatniego dziesięciolecia, by zrozumieć zasadność jego sceptycznego stosunku do przemian ustrojowych o charakterze kapitalistycznym i wartości jego moralnego sprzeciwu wobec rodzących się przejawów zniewolenia i znieprawienia człowieka”.

Dla ludzi, którzy odrzucają zarówno bogoojczyźnianą mitologię, jak i rzekomo bezalternatywny neoliberalizm, postać Jana Józefa Lipskiego i jego testament ideowy powinny stać się drogowskazem w budowie wizji nowoczesnej, otwartej i sprawiedliwej Polski.